Pengaruh Pemerintah Johor dalam Penyelesaian Krisis dalaman Negeri Sembilan Pada Abad Ke-19: Pemerhatian Awal [The Influence of The Ruler of Johor in Resolving The Internal Crises of Negeri Sembilan in The Nineteenth Century: A Preliminary Observation]

Abstract

Pada abad ke-19, luak-luak yang membentuk Negeri Sembilan dilanda krisis penggantian, pertelingkahan antara Yamtuan dengan Undang, dan peperangan. Antara 1876 dan 1877, tiga perjanjian yang dibuat oleh Pemerintah dan pembesar wilayah Negeri Sembilan, iaitu Perjanjian Seri Menanti 1876, Perjanjian Rembau 1877 dan Perjanjian Jelebu 1877, memasukkan syarat bahawa pertikaian yang tidak dapat diselesaikan sendiri hendaklah dirujuk kepada Maharaja Johor. Kajian lazim menilai peranan ini melalui tanggapan tentang motif British, dan bukan melalui terma perjanjian itu sendiri. Kajian ini bertujuan menganalisis syarat perjanjian tersebut dan menilai kebijaksanaan tempatan di sebalik campur tangan Pemerintah Johor. Kajian kualitatif sejarah perundangan ini menggunakan metodologi Jurisprudens Watan. Sumber sejarah digunakan untuk menentukan fakta dan kronologi, manakala tafsiran dibuat menurut prinsip syarak, adat, kontrak, dan undang-undang antarabangsa. Dapatan menunjukkan bahawa klausa Johor lahir daripada kebuntuan badan pemilih pada 1869, perjanjian berasingan Datuk Kelana dengan British pada 1874, dan pertikaian Terachi yang membawa kepada perang 1875. Johor kemudian menyediakan jasa baik yang menghasilkan penyelesaian 1876, lalu dinamakan sebagai perujuk oleh ketua-ketua yang sama. Klausa itu ialah klausa penyelesaian pertikaian yang sah dan tidak memindahkan kedaulatan. Ketakpatuhan mana-mana pihak menafikan keabsahan tindakan pihak itu, bukan kuat kuasa syarat perjanjian. Pemecatan Yamtuan Abdullah oleh adat tidak ditolak oleh British kerana ketiadaan kompetensi, tetapi kerana ia tidak dimaklumkan kepada pihak dalam perjanjian. Peranan Johor akhirnya ditamatkan melalui persetujuan Johor sendiri dalam Perjanjian 1885. Keputusan pihak berkepentingan untuk tidak menguatkuasakan klausa tersebut dibaca sebagai kebijaksanaan dan kearifan watan yang memelihara maruah Raja-Raja Melayu, tertib adat dan keamanan negeri. Kajian ini menyumbang kepada pensejarahan perundangan Negeri Sembilan dengan menunjukkan bahawa hubungan dengan Johor dan British dibina atas persetujuan pihak yang berdaulat, dan bahawa persetujuan badan adat merupakan syarat keabsahan sebarang instrumen yang menyentuh hak negeri.

In the nineteenth century, the luak (districts) that constituted Negeri Sembilan were beset by succession crises, disputes between the Yamtuan and the Undang, and war. Between 1876 and 1877, three agreements made by the Rulers and territorial chiefs of Negeri Sembilan, namely the Sri Menanti Treaty of 1876, the Rembau Treaty of 1877 and the Jelebu Treaty of 1877, stipulated that disputes which the parties could not settle themselves were to be referred to the Maharaja of Johor. Existing studies commonly assess this role through assumptions about British motives rather than through the terms of the agreements themselves. This study aims to analyse the terms of these agreements and to evaluate the local wisdom underlying the intervention of the Ruler of Johor. This qualitative study in legal history employs the Watanic Jurisprudence methodology. Historical sources are used to establish facts and chronology, while interpretation proceeds according to the principles of Shariah, adat, contract, agency and international law. The findings show that the Johor clause arose from the deadlock of the electoral body in 1869, the separate treaty between the Datuk Kelana and the British in 1874, and the Terachi dispute that led to the war of 1875. Johor then provided the good offices that produced the 1876 settlement and was named as referee by the same chiefs. The clause is a valid dispute-settlement clause that did not transfer sovereignty. Non-compliance by any party negates the validity of that party’s acts, not the force of the treaty terms. The deposition of Yamtuan Abdullah under adat was not rejected by the British for want of competence, but because it had not been notified to the treaty partner. Johor’s role was ultimately terminated with Johor’s own consent in the Treaty of 1885. The decision of the interested parties not to enforce the clause is read as watanic wisdom and insight that preserved the dignity of the Malay Rulers, the adat order and the peace of the state. This study contributes to the legal historiography of Negeri Sembilan by demonstrating that relations with Johor and the British rested on the consent of sovereign parties, and that the consent of the adat body is a condition of validity for any instrument affecting the rights of the state.